Festa nazzjonali tal-nonni: f'Ragusa 68,000 persuna 'l fuq minn 65 sena

Il-Festa nazzjonali tal-nonni tiġi ċċelebrata fit-2 ta' Ottubru. Skont Ragusa Oggi, il-festa teżisti uffiċjalment mill-2005, meta l-liġi 159 tal-31 ta' Lulju stabbilitha biex tiċċelebra l-importanza tar-rwol li jwettqu n-nonni fil-familji u fis-soċjetà b'mod ġenerali, u stabbiliet ukoll id-data tat-2 ta' Ottubru. Fil-provinċja ta' Ragusa, skont nota tal-assoċjazzjoni Nonsi (Nonni Smart Italia) imxandra minn Novetv u Corriere di Ragusa, il-persuni 'l fuq minn 65 sena huma madwar 68,000 minn 321,000 abitant, jiġifieri 20-21 fil-mija tal-popolazzjoni, b'indikatur tal-anzjanità ta' 161 anzjan għal kull 100 żagħżugħ taħt l-14-il sena. L-istess nota tistma bejn 42,000 u 46,000 nonnu attiv fil-provinċja, fuq il-bażi ta' indagini tal-Istat li juru li ftit aktar minn 70 fil-mija tal-persuni 'l fuq minn 65 sena għandhom mill-inqas neputi wieħed.

Id-dejta territorjali tal-Istat riferita għall-2024, imxandra minn Ragusa Oggi, tpoġġi l-età medja fil-provinċja ta' Ragusa ta' 44.5 sena — l-aktar baxxa fl-Isola — kontra 45.7 f'Sqallija u 44.8 f'Catania, wara li fl-2023 kienet 44.3. Fl-2024 kien hemm madwar 160 persuna ta' mill-inqas 65 sena għal kull 100 żagħżugħ sa 14-il sena, meta s-sena ta' qabel kienu 156; il-medja ta' Sqallija laħqet 184.2. Is-sorsi disponibbli ma jagħtux is-sena ta' referenza tal-figura ta' 161 imsemmija fin-nota tal-Nonsi, u għalhekk ma tistax tiġi allinjata b'mod ċert ma' dawn iż-żewġ punti ta' referenza.

Skont il-nota tal-Nonsi, kważi nofs il-familji Taljani jafdaw fuq in-nonni għall-ġestjoni ta' kuljum tat-tfal, u familja waħda minn tlieta fl-Italja tuża l-appoġġ tagħhom; l-istess nota ssemmi n-nonni li jieħdu ħsieb in-neputi, jiġbruhom mill-iskola u jgħinuhom fl-istudji, u b'hekk jippermettu lill-ġenituri jgħaqqdu x-xogħol mal-familja, ħafna drabi billi jimlew il-vojt jew l-ispejjeż għoljin tas-servizzi pubbliċi għat-tfal. Il-nota ssemmi wkoll in-'nonni sociali', involuti f'xogħol volontarju ma' minorenni f'diffikultà jew f'faqar edukattiv. Ragusa Oggi tiddeskrivi l-istess realtà quddiem l-iskejjel ta' Ragusa, Modica, Vittoria, Scicli u Comiso, fejn in-nonni jakkumpanjaw lin-neputi, jerġgħu jieħduhom u jwassluhom għall-futbol, iż-żfin jew il-katekiżmu — welfare li ma jidher la fil-baġits pubbliċi u lanqas fil-paga. L-istess sors ifakkar li n-nonni tal-lum jgħixu aktar fit-tul u spiss jgħinu fl-istess ħin lil uliedhom u lin-neputi waqt li jiffaċċjaw bżonnijiet marbuta mal-età tagħhom, u li ġenerazzjoni bħal din se tkun hi stess aktar u aktar fil-bżonn ta' servizzi, assistenza u politiki dedikati.

Ragusa Oggi żżid li ħafna nonni fil-provinċja huma l-aħħar xhieda diretti ta' territorju differenti minn dak tal-lum: għexu kampanji maħduma mingħajr makkinarju, familji kbar, emigrazzjoni u faqar, raw lil ulied u qraba jitilqu lejn it-Tramuntana tal-Italja, il-Ġermanja, l-Awstralja u l-Amerki, u llum jaraw ġenerazzjoni ġdida titlaq mill-ġdid minn Sqallija. Fil-familji tal-provinċja, tgħid Ragusa Oggi, in-nonnu huwa wkoll arkivju ħaj li jżomm kliem tad-djalett, rakkonti, mestieri, riċetti, laqmiet u stejjer tal-familja. Is-sorsi disponibbli ma jsemmux inizjattivi oħra organizzati din is-sena fil-provinċja ta' Ragusa.