Scicli, konferenca për letërsinë dhe drejtësinë në centenarin e gjyqtarit Severino Santiapichi

I thirrur nga zhurma e të shtënave, Corrado Monaca vrapoi drejt vendit të masakrës, pak minuta larg shtëpisë së tij. Kështu e kujtoi ai në kumtesën e vet 16 marsin e 1978-ës: mitrajola e sulmuesve shkrepur nëntëdhjetë e tre projektila, të cilat shpuan katër portat e dy automjeteve në anën e majtë, i thyen xhamat e dritareve dhe i goditën për vdekje agjentët e shoqërimit. Sipas Monacës, nëse Moro do të kishte qenë në Fiat 130, në sediljen e pasme të majtë, do të ishte shpuar nga plumbat si agjentët; për të, rrëmbimi ndodhi diku tjetër. Atij iu shtua edhe depistimi që e çoi te Gemelli, ku mësoi nga vëllai i Moros se Presidenti nuk ndodhej atje. Relatori kujtoi gjithashtu shpërndarjen e madhe, por të kotë, të forcave të rendit gjatë 55 ditëve të rrëmbimit, gjatë të cilave ai vetë e përshkoi Italinë disa herë pa u kontrolluar.

Kjo dëshmi qëndroi në qendër të kumtesës “Da via Fani a Scicli: con Leonardo Sciascia e Saverino Santiapichi”, e cila, sipas burimeve, pati një sukses të papritur. Ajo u mbajt në kuadrin e konferencës së Asociacionit Ndërkombëtar të Kritikëve Letrarë (AICL), bashkëorganizuar me Komunën e Sciclit, mbi temën “Letërsia dhe drejtësia. Në centenarin e lindjes së gjyqtarit Severino Santiapichi”. Sesioni i parë u zhvillua në sallën e këshillit të Komunës, ndërsa punimet e pasdites vijuan në palazzo Spadaro; sesioni i tretë u mbajt në Muzeun e Artit Bashkëkohor të Carmine, të shtunën më 3 tetor, nga ora 10 deri në 13.30. Në hapje, kryetari i bashkisë së Sciclit, Mario Marino, mbajti një prolusione mbi figurën e magjistratit; përshëndetje pruan kryetarja e Këshillit Komunal, Desirè Ficili, dhe asesori për kulturën, Giuseppe Mariotta.

Severino Santiapichi lindi në Scicli në 1926. Ishte avokat, pretor, magjistrat dhe kryetar i Gjykatës së Parë të Asizës së Romës, prokuror i përgjithshëm i Republikës në Peruxha dhe prokuror ad honorem i Gjykatës së Kasacionit. Kryesoi disa nga proceset më të ndërlikuara të historisë republikane, mes tyre atë për atentatin ndaj papës Gjon Pali II dhe procesin Moro-bis, duke e zbatuar procedurën gjithnjë në respekt të dinjitetit të të pandehurit. Mbajti postin e nënkryetarit të Gjykatës Supreme në Somali; sipas një burimi, ai ishte edhe “Padre Costituente” i atij vendi. Pas daljes në pension ishte ligjërues me kontratë në Universitetin Kore të Enës. Njeri i përmbajtur dhe i lidhur thellësisht me kulturën e klasikët, gazetari Salvatore Lordi e quajti “gjyqtar zotëri” dhe i kushtoi së fundmi një biografi.

Monaca vuri në qendër të kumtesës figurën e Santiapichit, kryetar i Gjykatës së Parë të Asizës së Romës në procesin Moro-bis, i cili bashkoi procedimet Moro-uno dhe Moro-bis. Procesi u mbyll në 1983 me 32 dënime me burgim të përjetshëm, kryesisht të konfirmuara në apel dhe në Kasacion. Relatori përshkoi shkurtimisht itinerarin gjyqësor — Moro I, Moro-bis, Moro-ter, Quater e Quinquies — duke theksuar se nga aktet dalin ende shumë zona hije. Për të, krimi Moro ka vlerë periodizuese: “Eliminimi i Presidentit të Demokracisë së Krishterë”, tha ai, “përbën një cak historik që i dha fund stabilitetit politik e social të pasluftës deri te traktatet dhe kodet e Bashkimit Europian, dhe hapi skenarin që po jetojmë, me shpresën për të gjetur sa më shpejt një stabilitet paqeje”.

Në sesionin e parë ndërhyrën edhe spanjollët Angel Basanta, mbi veprën e Gonzalo Torrente Ballester nën censurën frankiste, dhe Fernando Valls, mbi censurën e djeshme e të sotme, si dhe rumuni Stefan Damian. Punimet i drejtoi Neria De Giovanni, kryetare e AICL, e cila vinte nga një konferencë ndërkombëtare në Murray Edwards College të Universitetit të Kembrixhit për Grazia Deleddan. Në palazzo Spadaro folën Pierfranco Bruni, Lucia Trombadore, Tudorel Radu, Antonio Casu dhe Anna Santoliquido; në sesionin e tretë, të drejtuar nga Angel Basanta, Jean-Pierre Castellani, Flora Salveti, Francisco Morales Lomas, Antonio Maria Masia, Monica Tronci e Neria De Giovanni. Aktet e konferencës u publikuan nga Nemapress Edizioni. Në mbyllje mbeti reflektimi mbi kuptimin e magistraturës “si garanci” dhe jo “si pushtet alternativ”, sipas Santiapichit, dhe mbi vlerën aktuale të atyre të vërtetave që nuk janë sqaruar plotësisht, në vijën e apelit të presidentit të Republikës, Mattarella, për ta kërkuar të vërtetën si “objektiv kryesor i demokracisë”.