Scicli, konferenza dwar letteratura u ġustizzja fiċ-ċentinarju tal-imħallef Santiapichi

Fis-16 ta' Marzu 1978, Corrado Monaca, li kien jgħix ftit minuti 'l bogħod, sama' ħoss ta' sparatura u ġera lejn il-post tal-aġġu ta' Aldo Moro. Meta wasal, sab quddiemu x-xena tal-attakk. Iżda xi dubji dwar id-dinamika qatt ma ġew iċċarati. Fosthom, il-fatt li l-mitraglietta tal-assalituri sparat tlieta u disgħin projettili. Il-projettili laqtu u taqqbu l-erba' bibien taż-żewġ karozzi fuq il-ġenb tax-xellug, kissru l-ħġieġ tal-filexken u qatlu lill-aġenti tal-iskorta. Li kieku Moro kien fil-Fiat 130, fuq is-sedil ta' wara tax-xellug, kien jitqatta' bil-balal bħall-aġenti. Għal Monaca, il-ħtif seħħ x'imkien ieħor. Dan huwa rakkont li Monaca stess ta waqt il-konferenza.

Il-konferenza "Letteratura e giustizia. Nel centenario della nascita del giudice Severino Santiapichi" saret f'Scicli, organizzata mill-Assoċjazzjoni Internazzjonali tal-Kritiċi Letterarji (AICL) flimkien mal-Kumun ta' Scicli. Santiapichi twieled f'Scicli fl-1926. Kien avukat, pretur, imħallef u president tal-Ewwel Qorti tal-Assisi ta' Ruma, kif ukoll prokuratur ġenerali tar-Repubblika ta' Perugia u prokuratur ad honorem tal-Qorti tal-Kassazzjoni. Ippresieda xi wħud mill-aktar proċessi kumplessi tal-istorja repubblikana, fosthom dak għall-attentat kontra l-Papa Ġwanni Pawlu II u l-proċess Moro-bis. Kien ukoll viċi-president tal-Qorti Suprema fis-Somalja. Il-ġurnalist Salvatore Lordi sejjaħlu "giudice gentiluomo" u reċentement iddedikalu bijografija. Wara l-irtirar, kien ukoll docente a contratto fl-Università Kore ta' Enna.

Il-konferenza nfetħet bl-intervent tas-sindku ta' Scicli, Mario Marino, li għamel prolusione dwar il-figura tal-imħallef. Wara, taw il-merħba l-president tal-Kunsill Komunali Desirè Ficili u l-assessur għall-kultura Giuseppe Mariotta. Il-konferenza kellha relaturi internazzjonali u l-atti tagħha ġew pubblikati minn Nemapress Edizioni. L-ewwel sessjoni saret fl-aula konsiljari, filwaqt li l-parteċipazzjoni pomeridjana saret f'palazzo Spadaro. It-tielet sessjoni saret fil-Museo d'Arte Contemporanea Carmine, ippreseduta minn Angel Basanta, viċi-president tal-AICL. Fost ir-relaturi kien hemm l-Ispanjoli Angel Basanta (L'opera di Gonzalo Torrente Ballester sotto la censura franchista) u Fernando Valls (La censura di ieri e di oggi), ir-Rumen Stefan Damian (La Giustizia sulla scacchiera), il-Franċiż Jean-Pierre Castellani, Flora Salveti, l-Ispanjol Francisco Morales Lomas, Antonio Maria Masia, Monica Tronci u Neria De Giovanni, president tal-AICL. Neria De Giovanni kienet għadha kif ġiet minn konferenza internazzjonali fil-Murray Edwards College tal-Università ta' Cambridge biex tfakkar lil Grazia Deledda fil-mitt sena mill-Premju Nobel.

L-intervent ta' Corrado Monaca, "Da via Fani a Scicli: con Leonardo Sciascia e Saverino Santiapichi", kellu suċċess inaspettat. Huwa rrefera għall-Affaire Moro ta' Leonardo Sciascia u għat-teżi, għadha attwali, ta' skript diġà miktub, iżda mhux mill-Brigati Ħomor. Qal li l-ħtif seħħ x'imkien ieħor u fakkar fl-iskjerament kbir iżda inutli tal-forzi tal-ordni fil-55 jum tal-ħtif, li matulhom huwa stess qasam l-Italja diversi drabi mingħajr ma ġie kkontrollat. Fil-qalba tal-intervent tiegħu, Monaca poġġa l-figura ta' Santiapichi bħala president tal-Ewwel Qorti tal-Assisi ta' Ruma fil-proċess Moro-bis, li għaqqad il-proċeduri Moro-uno u Moro-bis. Il-proċess intemm fl-1983 bi 32 kundanna għall-ergastolo, li mbagħad ġew konfermati l-aktar fl-appell u fil-Kassazzjoni. Monaca għadda b'mod sintetiku mill-iter ġudizzjarju – Moro I, Moro-bis, Moro-ter, Quater u Quinquies – u saħaq li fl-atti għad hemm ħafna żoni mudlama. Għalih, id-delitt Moro għandu valur periodizzanti: "L-eliminazzjoni tal-President tal-Demokrazija Kristjana – qal – tikkostitwixxi qasma storika li temmet l-istabbiltà politika u soċjali tal-wara l-gwerra sa t-trattati u l-kodiċi tal-Unjoni Ewropea u fetħet ix-xenarju li qed ngħixu fih bit-tama li nsibu, malajr kemm jista' jkun, stabilità ta' paċi."

Fil-għeluq, saret riflessjoni dwar is-sens tal-maġistratura "bħala garanzija" u mhux "bħala poter alternattiv", skont Santiapichi, u dwar l-appell tal-President tar-Repubblika Mattarella biex il-verità titfittex bħala "obiettivo primario della democrazia". Hekk kif il-konferenza ntemmet fil-Museo d'Arte Contemporanea Carmine, baqa' fuq quddiem l-istampa ta' raġel li ġera lejn il-ħoss tal-isparatura fl-1978, u l-mistoqsijiet li għadhom mingħajr tweġiba.